Waarom verbinding ons kompas is. Deel 2: de verbinding met de ander - Dit artikel is het tweede deel van een drieluik over Homo Conexus: mens-zijn in een AI-tijdperk. De focus ligt op wat AI doet met samenwerking en verbinding tussen mensen.
Vorige week belde een HR-directeur me. Gefrustreerd. "We hebben AI geïmplementeerd voor CV-screening. Superefficënt. Maar mijn team werkt nu langs elkaar heen. Iedereen zit achter zijn scherm met zijn eigen AI-assistent. We vergaderen sneller, beslissen sneller, maar érgens voelt het... leeg."
Stilte. Toen: "Margôt, we zijn productiever dan ooit. Waarom voelt het dan alsof we iets verliezen?"
Ik herken het. In boardrooms, op werkvloeren, in teams overal. AI maakt ons efficiënter, maar we vergeten de vraag te stellen: efficiënter waarheen? En belangrijker nog: efficiënter met wie?
We hebben meer manieren om te communiceren dan ooit tevoren. Slack, Teams, Zoom, email, WhatsApp. We zijn altijd bereikbaar, altijd online, altijd in gesprek. En toch voelen we ons vaak niet echt verbonden.
Het probleem is niet dat we niet met elkaar praten. Het probleem is dat we niet echt bij elkaar zijn.
Ik zie het gebeuren in vergaderingen. Twaalf mensen fysiek aanwezig, mentaal afwezig. De helft scrollt door emails terwijl iemand presenteert. Niemand stelt vragen die ertoe doen. Niemand bouwt voort op elkaars ideeën. Het is een ritueel van aanwezigheid zonder echte ontmoeting.
En dan komt AI erbij. Nog een scherm. Nog een interface. Nog een laag tussen jou en de mensen om je heen.
Die HR-directeur had gelijk om gefrustreerd te zijn. Want wat haar team had gedaan was AI implementeren zonder na te denken over wat het zou doen met de relaties in dat team.
Voorheen zaten recruiters samen om CV's te bespreken. Ze deelden hun twijfels. "Deze kandidaat heeft weinig ervaring, maar ik voel iets." "Die andere ziet er perfect uit op papier, maar iets klopt niet." Die gesprekken gingen niet alleen over competenties. Ze gingen over intuïtie, over aanvoelen, over menselijke nuance die geen algoritme kan vangen.
Nu zat iedereen achter zijn eigen scherm. AI filterde, AI beoordeelde, AI adviseerde. Efficiënt? Absoluut. Maar het gesprek – dat rijke, menselijke proces van samen oordelen – was verdwenen.
En met dat gesprek verdween iets belangrijkers: de verbinding tussen de teamleden zelf.
In mijn werk met organisaties gebruik ik het Homo Conexus-model: drie niveaus van verbinding die elkaar versterken.
Niveau 1: Verbinding met jezelf – Wie ben je, los van wat je doet? Daar begint het, zoals we in de vorige blog zagen.
Niveau 2: Verbinding met de ander – Hier wordt het menselijk. Echt luisteren. Echt gezien worden. Echt zien. Dit is wat AI niet kan. En dit is waar organisaties nu massaal tegenaan lopen.
Niveau 3: Verbinding met het geheel – Jezelf zien als onderdeel van iets groters. Je team, je organisatie, de maatschappij. Keuzes maken vanuit: draagt dit bij aan ons collectief welzijn?
Deze drie niveaus zijn niet los van elkaar. Ze versterken elkaar. Hoe beter je verbonden bent met jezelf, hoe echter je kunt verbinden met een ander. Hoe meer je verbindt met anderen, hoe natuurlijker het wordt om bij te dragen aan het geheel.
Maar veel organisaties springen nu niveau 2 over. Ze gaan van individu (met AI als persoonlijke assistent) naar organisatiedoel (met AI als efficiency-tool). En daartussenin verdwijnt de menselijke verbinding.
Neem die recruiters. Individueel werden ze productiever (niveau 1: ik presteer beter). De organisatie haalde targets sneller (niveau 3: we leveren meer). Maar op niveau 2 ontstond een gat.
Niemand deelde meer twijfels. Want waarom zou je? AI had toch al beslist. Niemand vroeg meer om advies. Want je eigen AI-assistent wist het antwoord wel. Niemand bouwde meer op elkaars inzichten. Want iedereen werkte in zijn eigen digitale zeepbel.
Het gevolg? Beslissingen werden sneller genomen, maar niet beter. Niemand voelde meer verantwoordelijkheid voor de gezamenlijke kwaliteit. Want niemand had meer echt meegedacht. Het team was een verzameling individuen geworden die toevallig voor dezelfde organisatie werkten.
Dit is wat er tussen mensen gebeurt wanneer AI zonder menselijk kader wordt ingezet. Fragmentatie. Isolatie. Het verlies van collectieve intelligentie.
Er is hoop. Kijk naar wat er gebeurd is in klantenservice. Vroeger werkten callcenters op 'calls per minute'. Hoe sneller je een klant afhandelde, hoe beter. Het resultaat? Medewerkers die scripts volgden, standaard antwoorden gaven, mensen onderbraken. Efficiency als koning. Maar ook: frustratie bij klanten én medewerkers.
Nu handelt AI de simpele vragen af. En wat gebeurt er? De mensen die overblijven krijgen tijd. Échte tijd. Om te luisteren naar complexe situaties. Om emotie te herkennen. Om verbinding te maken.
Een medewerker vertelde me: "Vroeger was ik een robot die scripts volgde. Nu mag ik een mens zijn die echt helpt."
Zie je het verschil? AI nam niet de menselijkheid over. AI nam het machinale over, zodat mensen ruimte kregen voor wat echt menselijk werk is.
Als je leiding geeft aan een team dat AI implementeert, stel dan deze vragen:
1. Welke gesprekken verdwijnen door deze AI-tool?
Niet alleen: wat wordt efficiënter? Maar: wat verliezen we? Die informele check-ins bij de koffiemachine. Die sessies waarin je samen over een probleem buigt. Die momenten waarop iemand hardop twijfelt en een ander meedenkt. Als die verdwijnen, verlies je meer dan je wint.
2. Waar creëren we nieuwe ruimte voor verbinding?
Als AI taken overneemt, wat doen we met de vrijgekomen tijd? Meer taken erbij proppen? Of investeren in wat echt telt: mensen leren kennen, vertrouwen opbouwen, samen nadenken over richting?
3. Hoe houden we de menselijke laag zichtbaar?
Letterlijk: hoe zorgen we dat mensen elkaar blijven zien als mens, niet als functie? Begin vergaderingen met een mens-check-in. Vijf minuten waarin iedereen deelt: hoe kom ik hier binnen? Niet de updates, maar de mens. Simpel. Krachtig. Essentieel.
Wat ik zie bij organisaties die het goed doen: zij behandelen verbinding niet als soft skill, maar als strategische noodzaak.
Ze begrijpen dat de beste ideeën niet ontstaan doordat één persoon briljant is met AI. Ze ontstaan doordat mensen samen dieper komen dan ze alleen zouden kunnen. Doordat iemand iets zegt en een ander aansluit met "Wat ik je hoor zeggen is..." Doordat stiltes niet ongemakkelijk zijn maar waardevol. Doordat er ruimte is voor twijfel, voor vragen, voor niet-weten.
Die organisaties investeren bewust in wat ik relationele intelligentie noem. Het vermogen van teams om met én door elkaar heen beter te worden. Om elkaars blinde vlekken te zien. Om samen te komen tot inzichten die geen enkel individu – hoe goed ook ondersteund door AI – alleen zou bereiken.
AI maakt ons sneller. Maar we moeten ons blijven afvragen: waartoe?
Sneller naar betere verbinding? Of sneller naar meer isolatie?
Efficiënter om ruimte te maken voor menselijkheid? Of efficiënter om die menselijkheid weg te optimaliseren?
Die keuze maken we niet één keer. We maken hem elke dag. In elke vergadering. Bij elke implementatie. Met elke beslissing over hoe we AI inzetten.
Die HR-directeur? We begonnen niet met de technologie te veranderen. We begonnen met te vragen: wat wil dit team eigenlijk zijn voor elkaar? Pas toen dat helder was, konden we kijken hoe AI die verbinding kon ondersteunen in plaats van ondermijnen.
Verbinding met de ander is geen luxe. Het is geen zachte toevoeging aan de harde werkelijkheid van targets en deadlines. Het is de basis waarop alles rust. Want zonder die verbinding heb je geen team. Je hebt alleen maar individuen die toevallig voor dezelfde organisatie werken.
En in een wereld waarin machines steeds beter worden in individuele taken, is het vermogen om samen meer te zijn dan de som der delen misschien wel je grootste concurrentievoordeel.
In de volgende blog: Verbinding met het geheel, waarom AI-initiatieven versnipperen zonder menselijk kompas, en hoe we dat kunnen voorkomen.
Boeking en aanvraag
Stuur hier een boekingsaanvraag voor Margot van Brakel
Heb je genoten van de blogpost en ben je geïnspireerd? Goed nieuws! Je kunt Margot van Brakel boeken voor jouw evenement. We denken graag met je mee om de lezing perfect aan te laten sluiten bij jouw doelstellingen. Neem vandaag nog contact met ons op en ontdek de mogelijkheden. We horen graag van je!
Expert in AI en organisatieontwikkeling. Ze brengt menselijkheid terug in organisaties en inspireert over AI, verbinding en de toekomst van werk.
Kunstmatige Intelligentie (AI)
Fiona Passantino
Kunstmatige Intelligentie (AI)
Maarten Sukel
Werkgeluk
Michel Vos
Artificiële intelligentie (AI)
Bruno Fabre
