Een gezellig team is niet automatisch psychologisch veilig

Volgens spreker Manouk Schipper is dat precies de aanname die organisaties kritisch mogen bekijken. Want een gezellig team is nog niet automatisch een psychologisch veilig team.

En juist in die moeilijke momenten wordt zichtbaar hoe veilig mensen zich werkelijk voelen.

Psychologische veiligheid zie je niet tijdens de vrijdagmiddagborrel

Manouk komt in veel organisaties waar de sfeer op het eerste gezicht uitstekend is. Mensen maken grapjes met elkaar, drinken samen koffie en zoeken elkaar ook buiten formele overleggen op. Regelmatig hoort ze dan: bij ons is het gelukkig heel gezellig.

Dat is waardevol. Een prettige sfeer kan zorgen voor verbinding en werkplezier. Maar gezelligheid en psychologische veiligheid zijn niet hetzelfde.

Psychologische veiligheid gaat over wat er gebeurt wanneer iemand iets zegt wat minder gemakkelijk is. Durft een medewerker aan te geven dat een deadline niet haalbaar is? Kan iemand zeggen dat hij twijfelt aan een besluit van het management? Is er ruimte om een fout toe te geven? En wat gebeurt er als een collega vertelt dat het persoonlijk even helemaal niet goed gaat?

Daar wordt volgens Manouk de echte cultuur van een team zichtbaar.

Manouk Schipper weet hoe verborgen kwetsbaarheid eruitziet

Voor Manouk is psychologische veiligheid geen abstract organisatiethema. Haar betrokkenheid bij het onderwerp komt voort uit haar eigen ervaring.

Ze heeft zelf gewerkt in teams die warm en hecht aanvoelden. Teams waarin collega’s elkaar kenden en waarin volop werd gelachen. Toch verborg ze maandenlang hoe slecht het werkelijk met haar ging.

Niet omdat haar collega’s onaardig waren. Niet omdat er bewust een onveilige cultuur was gecreëerd. Maar omdat een goede sfeer niet automatisch betekent dat iemand zich ook vrij voelt om kwetsbaarheid te laten zien.

Dat onderscheid maakt haar verhaal zo relevant voor organisaties. Want juist in teams waar alles ogenschijnlijk goed loopt, kunnen problemen lang onder de oppervlakte blijven.

Medewerkers blijven presteren, lachen mee tijdens de lunch en beantwoorden de vraag “alles goed?” automatisch met “ja hoor”. Tot het niet meer gaat.

Wanneer durft iemand bij jullie te zeggen dat het niet goed gaat?

Psychologische veiligheid ontstaat volgens Manouk niet door het begrip op te nemen in de organisatiewaarden of er één keer een teamsessie aan te besteden. Veiligheid wordt opgebouwd in kleine, menselijke momenten.

Iemand zegt voor het eerst dat iets niet lukt.

Een medewerker geeft aan dat de werkdruk te hoog wordt.

Een collega spreekt een leidinggevende tegen.

Iemand vertelt dat het mentaal niet goed gaat.

En dan komt het beslissende moment: hoe wordt daarop gereageerd?

Volgt er paniek? Een ongemakkelijke stilte? Wordt het probleem snel kleiner gemaakt? Krijgt iemand te horen: “Maar het gaat toch altijd goed met jou?”

Of wordt er werkelijk geluisterd?

Juist die reactie bepaalt of iemand de volgende keer opnieuw eerlijk durft te zijn. En niet alleen die ene medewerker let daarop. Collega’s kijken mee en leren voortdurend wat binnen een organisatie wel en niet veilig is om uit te spreken.

Psychologische veiligheid begint bij wat je doet na een eerlijk antwoord

Dat maakt het verhaal van Manouk interessant voor leidinggevenden, HR-professionals en teams die verder willen kijken dan medewerkerstevredenheid of een goede sfeer alleen.

Haar boodschap is niet dat gezelligheid onbelangrijk is. Integendeel. Verbinding, humor en plezier hebben grote waarde. Maar organisaties mogen zichzelf een moeilijkere vraag stellen: blijft die verbinding bestaan zodra het gesprek ongemakkelijk wordt?

Manouk maakt psychologische veiligheid concreet en menselijk. Niet als managementterm, maar als iets wat iedere dag zichtbaar wordt in gesprekken tussen collega’s en leidinggevenden.

Wat doe je wanneer iemand een fout toegeeft?

Hoe reageer je op kritiek?

Wat gebeurt er als iemand grenzen aangeeft?

En durven mensen eerlijk te antwoorden wanneer je vraagt hoe het met ze gaat?

Door zulke herkenbare situaties centraal te stellen, nodigt Manouk deelnemers uit om niet alleen naar anderen of naar “de organisatie” te kijken, maar ook naar hun eigen gedrag.

Wat neemt jullie organisatie mee uit een lezing van Manouk Schipper?

Een lezing van Manouk geeft deelnemers vooral een nieuwe blik op situaties die ze waarschijnlijk iedere dag meemaken. Die gezellige lunch, dat teamoverleg waarin niemand bezwaar maakt, die collega die altijd zegt dat alles prima gaat.

Ze laat zien dat stilte niet automatisch instemming betekent en dat een lachend team niet per definitie een veilig team is.

Daarmee ontstaat ruimte voor een ander gesprek. Over wat medewerkers nodig hebben om zich uit te spreken, over de invloed van reacties van leidinggevenden en collega’s, en over hoe je een cultuur bouwt waarin mensen niet alleen welkom zijn met hun successen, maar ook met hun twijfels, fouten en grenzen.

Want psychologische veiligheid ontstaat uiteindelijk niet doordat een organisatie zegt dat alles bespreekbaar is.

Ze ontstaat wanneer iemand iets moeilijks bespreekbaar maakt en vervolgens ervaart: ik mag dit hier zeggen.

Hoe psychologisch veilig is jullie team echt?

Wil je weten hoe veilig een team is? Kijk dan volgens Manouk niet als eerste naar de vrijdagmiddagborrel. Kijk naar het moment waarop iemand zegt dat het niet goed gaat.

Wanneer gebeurde dat voor het laatst bij jullie?

En misschien nog belangrijker: wat gebeurde er daarna?

Benieuwd wat Manouk Schipper met haar verhaal over psychologische veiligheid voor jullie organisatie, team of evenement kan betekenen? Neem contact op voor een vrijblijvende kennismaking.