Van het Europarlement naar de vuilniswagen: praktisch geschoolden verdienen meer erkenning, vindt Quin Blokzijl

Eigenlijk kon ik als mbo’er helemaal niet stage lopen bij het ministerie van Buitenlandse Zaken, want om daar binnen te komen is een hbo-opleiding of een universitaire studie vereist. Uit activisme schreef ik me kortstondig in bij een hogeschool, eenmaal aangenomen bij de stage, schreef ik me weer uit.

Na een tijdje opende ik het gesprek over mijn achtergrond. Iedereen was stomverbaasd. Er waren zelfs diplomaten die zeiden: is de selectie op opleidingsniveau wel zo objectief?

“Het was een grote eer om daarna als eerste mbo’er als assistent bij het Europees Parlement te werken. Voor mij was het een mini-revolutie. Ook daar was ik bezig met mijn missie: opkomen voor praktisch geschoolden, laten zien dat je niet alleen maar chique, hoge diploma’s van prestigieuze universiteiten nodig hebt om van betekenis te zijn.”

‘Van welke universiteit ben jij?’

Dat zorgde in de eerste maanden regelmatig voor verwarring. ‘Van welke universiteit ben jij?’ was een standaardvraag bij een eerste ontmoeting. Als ik dan antwoordde: ‘Geen’, werd ik raar aangekeken. Mensen hebben aan topuniversiteiten gestudeerd en keihard gewerkt om op zo’n belangrijke plek te komen. Als je niet aan hun criteria voldoet om je te bewijzen, veroorzaakt dat kortsluiting.

‘Waar macht is, is verzet’, schreef mijn favoriete filosoof Michel Foucault. Dat citaat is mijn morele kompas in mijn strijd tegen de rijke diploma-elite. Diploma-eisen worden als objectief gepresenteerd, maar dat is niet zo.

Macht is effectiever wanneer het onzichtbaar is, dat leerde ik ook van Foucault. En: je kunt nooit de hele waarheid kennen, zei hij. Er zal altijd een andere waarheid zijn. Want waarheden worden gecreëerd binnen machtssystemen. Op dit moment acht ik verzet nodig, want de ongelijkheid lost zichzelf niet op. Verzet brengt evenwicht en balans in de wereld.

Na een half jaar besloot ik op een totaal andere manier aan mijn missie te werken. Nu ben ik een aantal dagen per week vuilnisman. Dat geeft me veel voldoening: de hele tijd alles bevragen, door de status quo heen dreunen. Want dat ik nu vuilnisman ben, ligt ook niet in de lijn der verwachting.

Mijn collega-vuilnismannen weten vaak niets over het Europees Parlement. Velen van hen hebben geen diploma’s, maar zijn intelligenter dan de meeste mensen die ik in Brussel heb ontmoet. Emotioneel zijn ze vele malen hoger begaafd, ze pikken signalen heel goed op en voelen heel snel aan hoe iemand erbij zit.

‘Er wordt op ons neergekeken’

Ik verdien als vuilnisman een prima salaris, maar de arbeidsomstandigheden zijn zwaar en onstabiel. Ik heb geen vaste collega’s, je weet nooit met wie je in de wagen zit. Er is veel personeelstekort en je wordt overal heen gestuurd, regelmatig ook naar steden elders in het land. Er wordt op ons neergekeken. Dat is waarom ik wil dat praktisch geschoolden een gelijkwaardige positie in de samenleving krijgen.

Maar ik vind dit werk ook gewoon heel leuk, ik wil het tot mijn pensioen parttime blijven doen. Hard werken in de buitenlucht is voedzaam. En het is heel concreet: je ruimt de stad op.

De kloof tussen de elite en mensen die daar niet toe behoren, wordt in de cabine van de vuilniswagen echt zichtbaar. Tijdens de verkiezingscampagne luisterden we naar de radio, naar gesprekken over solidariteit, inclusie, klimaatambities en stikstof.

Als je als vuilnisman net een afvalbak met paardenpoep en bbq-saus met moeite hebt weggewerkt, dan klinkt dat soort taal erg vaag. Daarom zou ik alle beleidsmakers en diplomaten aanraden structureel dit soort werk te doen. Het geeft je inzichten die je niet opdoet tijdens een eenmalig werkbezoek.

Inmiddels is een aantal ministeries gestart met een traineeship voor mbo’ers. En de Europarlementariër voor wie ik werkte, probeert nu te regelen dat er ook mbo’ers bij de Europese Commissie gaan beginnen. Ooit zal ik mijn missie volbrengen.

- Somajeh Ghaeminia, Trouw