Zwijgverzuim door de overgang: wat vraagt het van leiderschap, naast workshops?
Het is een klassiek beeld: je carrière zien als het beklimmen van een berg. Je klimt gedurende jaren naar de top en onderweg ontwikkel je vaardigeheden en een netwerk dat je steeds verder helpt. Voor veel mannen is die berg overzichtelijk. De top is zichtbaar, het pad is duidelijk en obstakels kondigen zich meestal op tijd aan. Er zijn steile stukken, uiteraard, maar zelden verdwijnt het uitzicht volledig. Voor veel vrouwen verloopt diezelfde klim anders. Ze zijn ambitieus en hebben een groot doorzettingsvermogen, maar halverwege het carrièrepad treffen zij een periode die geen man zal meemaken: mist op weg naar de top. Dichte mist. Desoriënterend. En vaak carrièrebepalend.
In het managementboek Zwijgverzuim geven Anneke Valk en Filip De Groeve die mist heeft een naam: de perimenopauze. Ongeveer 80% van de vrouwen krijgt ermee te maken, vaak vlak voor de top in hun loopbaan, op een moment dat ervaring, verantwoordelijkheid en leiderschap samenkomen. De berg verandert niet, maar het zicht wel. Concentratieproblemen, vermoeidheid, stemmingswisselingen, slaapproblemen of fysieke klachten maken dat het pad minder zeker aanvoelt. Is dit nog wat ik wil? Loop ik tegen mijn grenzen aan?
Nu horen we mannen wel eens zeggen dat ze ook last hebben van een midlife crisis. Maar wat we goed moeten beseffen is dat de mist (de perimenopauze) bovenop de midlife crisis komt. Bovenop de puberende kinderen. Bovenop de zorg voor ouders.
De ideale werknemer bestaat niet
Op de werkvloer vertrekken we nog vaak van het idee van een ideale werknemer: altijd beschikbaar, altijd stabiel, altijd voorspelbaar productief. Perimenopauze past niet in dat plaatje. In feite is er in dat plaatje bijzonder weinig plaats voor onze biologie en al zeker niet voor hormonen. De perimenopauze is geen acute ziekte, geen duidelijk afgebakende fase en zelden zichtbaar aan de buitenkant. Plaats het gerust onder de noemer van de onzichtbare aandoeningen. Wie er mee worstelt, weegt voortdurend af: ga ik dit benoemen, of hou ik me stil? Spreken levert alleen iets op als begrip en ondersteuning verwacht worden. Zwijgen is sociaal gezien vaak de veiligere keuze. Dat zwijgen kost echter energie, vergroot mentale belasting en verhindert dat er oplossingen gevonden worden. Zo ontstaat zwijgverzuim.
Zwijgen is een reactie op het gebrek aan begrip.
Waarom een workshop niet genoeg is
Toch zijn er wel al veel organisaties die proberen hier iets mee te doen. Er worden blogs geschreven, er worden workshops georganiseerd over de overgang op het werk of over inclusie en welzijn. Die intentie is goed en noodzakelijk, want kennis is belangrijk. Onderzoek laat zien dat de kennis van leidinggevenden over perimenopauze minstens zo belangrijk is als maatregelen zoals flexibele werktijden. Maar wie denkt dat cultuur verandert met één workshop, onderschat hoe hardnekkig zwijgverzuim is. Een losse training creëert zelden veiligheid. Het kan zelfs verwachtingen wekken die daarna niet worden waargemaakt.
Kennis van leidinggevenden is net zo belangrijk als zoals flexibele werktijden, in het verlagen van perimenopauzale symptomen.
Wind, Warmte en Weg: drie voorwaarden voor verandering
Een sterk onderschatte factor is Warmte. Warmte betekent empathische gespreksvoering, psychologische veiligheid en het vermogen om te luisteren zonder meteen te willen oplossen. In de praktijk gaat het hier vaak mis. Leidinggevenden reageren met goedbedoelde adviezen, relativeren klachten of verwijzen direct naar oplossingen. Daarmee stoppen ze goedbedoeld het gesprek. Warmte vraagt iets anders: erkennen dat iemand het lastig heeft, zonder oordeel, zonder haast, en zonder het probleem kleiner te maken.
Het zwijgen over de perimenopauze beschermt de werknemer in een onveilige omgeving. Maar weten dat er bijvoorbeeld ervaringsdeskundigen zijn of getrainde managers, helpt in het besef dat het gesprek mag, moet en zelfs positief kan uitdraaien.
De Weg: van beleid naar houvast
De derde stap is de Weg. Beleid op papier verandert weinig in een onveilige omgeving maar zonder duidelijke Weg staan medewerkers ook alleen. Een helder kader rond perimenopauze en werk, gedragen door management en HR, geeft richting en houvast. Een gesprek over carrière mag niet ontbreken. Als managers beseffen dat het potentieel ondersteunen de organisatie veel winst kan opleveren zal een carrièregesprek motiverend werken.
Zwijgverzuim is een leiderschapsvraagstuk
Zwijgverzuim door perimenopauze is geen individueel probleem en geen vrouwenkwestie. Het is een leiderschapsvraagstuk. Managers en beleidsmakers spelen een sleutelrol in het creëren van een werkomgeving waarin mensen door de mist heen begeleid worden in plaats van er alleen doorheen te moeten. Dat vraagt meer dan vinkjes zetten; elke W moet aan bod komen.
Met het boek Zwijgverzuim en de keynotes laten Anneke Valk en Filip De Groeve je ervaren hoe belangrijk dit thema is. Duurzaam leiderschap behelst ook een goed begrip van vrouwengezondheid. Wie vrouwen in deze levensfase wil behouden, ondersteunen en laten floreren, zal moeten investeren in Wind, Warmte en een Weg. Alleen zo wordt de top weer zichtbaar, ook wanneer de mist onverwacht opkomt.
Vraag vrijblijvend info aan voor Zwijgverzuim
Boeking en aanvraag
Stuur hier een boekingsaanvraag voor Zwijgverzuim
Heb je genoten van de blogpost en ben je geïnspireerd? Goed nieuws! Je kunt Zwijgverzuim boeken voor jouw evenement. We denken graag met je mee om de lezing perfect aan te laten sluiten bij jouw doelstellingen. Neem vandaag nog contact met ons op en ontdek de mogelijkheden. We horen graag van je!
Over de auteur
Sprekers, auteurs en experts in vrouwengezondheid en beleid die wetenschap en praktijk verbinden om zwijgverzuim zichtbaar en bespreekbaar te maken.
