Improviseren als sleutel voor verandering

Michel kende verandering van dichtbij, maar dan op het podium. Zijn eerste ervaring met improvisatie was liefde op het eerste gezicht. Vier spelers die ter plekke scènes en liedjes maakten uit niets dan een publiek en hun verbeelding. Hij dacht meteen: dit wil ik ook. Toen hij diezelfde avond nog werd gevraagd in te vallen voor een grote zaal vol schreeuwende studenten, sloeg de zenuwen toe en kwam er niets van terecht. Pas na veel oefenen en vallen en opstaan begon het echte improviseren en daarmee de inzichten die hij nu deelt met organisaties.

Deze zin zegt alles over wat er gebeurt binnen bedrijven die willen veranderen: niet de medewerkers, maar de gevestigde patronen, de controledrang en het ontbreken van veiligheid blokkeren initiatief en creativiteit.

Waarom verandering niet start met een plan

In meer dan 3000 organisaties merkte Michel dat managers vaak te veel zenden en te weinig luisteren. Veranderingen worden aangekondigd alsof het vanzelfsprekend is dat iedereen begrijpt waarom het gebeurt. Een simpel voorbeeld: de koffieautomaat wordt weggehaald zonder uitleg en iedereen voelt zich gepasseerd. Dat creëert weerstand en onrust. Mensen hebben veiligheid nodig voordat ze ruimte durven nemen om iets nieuws te proberen.

Wanneer een manager te kritisch is op hoe medewerkers veranderen uitvoeren, ontstaat kramp. Niemand durft iets nieuws te proberen, want fouten maken mag niet. Het voorbeeld van het bord bij Shell dat het aantal dagen zonder ongeluk bijhoudt, illustreert dit: veiligheid is belangrijk, maar in een werkomgeving waar je niets fout mag doen, durft niemand te experimenteren.

Juist dát experimenteren is wat verandering mogelijk maakt.

Luisteren opent de deur naar echte betrokkenheid

Een van de grootste eyeopeners voor teams is dat vragen stellen effectiever is dan antwoorden geven. Michel vertelt hoe hij bij een organisatie was waar een nieuwe werkwijze werd gepresenteerd, maar er meteen gezegd werd dat er geen tijd was voor vragen. Medewerkers zaten vol vragen en vertrokken in verwarring – precies de voedingsbodem voor weerstand.

Daarentegen kon een voorstelling wél ontspannen beginnen bij een andere organisatie omdat de directie eerst vragen van medewerkers beantwoordde. De spanning viel weg, de lucht klaarde op en er ontstond ruimte voor echte verbinding. Zo kwam het publiek open te staan voor nieuwe energie en humor – iets wat normaal niet vanzelfsprekend was in die context.

De kunst van flow en ja‑en

Michel haalt ook inzichten uit de psychologie en het idee van flow. Wanneer mensen niet bezig zijn met zichzelf en fouten, maar volledig opgaan in wat ze doen, ontstaat er een spontane creativiteit. Improvisatie werkt met de ja‑en mentaliteit: elke bijdrage wordt erkend en doorontwikkeld.

In organisaties werkt dit precies zo. In sessies waarin groepen zoeken naar het beste idee om de organisatie vooruit te helpen, voelen medewerkers dat hun ideeën er mogen zijn. Ze worden gehoord, motivaties groeien en er ontstaat enthousiasme. Cruciaal hierbij is dat directie en management niet alleen luisteren, maar ook mandaat en budget geven voor uitvoering. Zonder die ruimte sterft elk idee in de kiem.

Maak geen heidag maar een wijdag

Een traditionele heidag, waarin het management een afgevinkt plan presenteert, werkt vaak contraproductief. Michel pleit voor een wijdag, een dag waarop iedereen samen toewerkt naar een stip op de horizon, zonder vastomlijnde antwoorden, maar met vragen en nieuwsgierigheid. Dat creëert gezamenlijke energie en betrokkenheid.

Die ruimte zorgt voor eigenaarschap. Medewerkers voelen dat hun stem ertoe doet en nemen verantwoordelijkheid voor wat er uitkomt. En dat is precies wat organisaties nodig hebben in tijden van verandering.

Wat kun je als organisatie morgen al anders doen?

De lessen uit improvisatie laten zich samenvatten in één missie: verandering ontstaat niet doordat je het oplegt, maar doordat je ruimte maakt voor wat er ontstaat wanneer iedereen meedoet. Veiligheid bieden, luisteren, nieuwsgierig zijn, fouten durven maken en samen denken, dat zet beweging in gang.

Michel hoopt dat organisaties niet pas hulp inschakelen als de weerstand al groot is, maar dat ze verandering van meet af aan delen met hun team. Zo ontstaat niet alleen begrip, maar ook een plan waarvan iedereen voelt dat het van henzelf is.

Benieuwd wat deze benadering kan betekenen voor jullie organisatie? Ontdek hoe improvisatie jullie kan helpen verandering niet alleen te organiseren, maar écht te laten landen, neem contact op voor een vrijblijvende kennismaking.