Loading content ...

Bel ons op+31 (0)20 241 57 30

Krijg professioneel advies van onze deskundige consultants
Ben Kuiken

Ben Kuiken

Organisatiefilosoof en ontregelaar: Fris kijken naar en anders denken over organisatievragen

Tarieven en beschikbaarheid
Vrijblijvend informatie over Ben Kuiken

Snel informatie over tarieven en beschikbaarheid

  • This field is for validation purposes and should be left unchanged.
About icon

Over Ben

Lecture icon

Lezingen

Video icon

Video

References icon

Referenties

Interviews icon

Artikelen

Tarieven en beschikbaarheid

Ben Kuiken is organisatiefilosoof en ontregelaar. Met prikkelende voorbeelden uit de praktijk en inspirerende verhalen uit filosofie en wetenschap zet hij je aan tot (anders) denken en (anders) doen. Ben geeft lezingen en workshops over uiteenlopende thema’s als nieuw organiseren, zingeving, management, werkgeluk, complexiteit en regels.

Volgens filosoof en ontregelaar Ben Kuiken is organiseren een werkwoord: het is iets wat je doet, en waar je ook moeite voor moet doen. Gelukkig zijn mensen hier heel goed in, als ze tenminste de ruimte krijgen. Wat helpt bij het organiseren, en wat zit voornamelijk in de weg? Hoe gaan we om met de toenemende complexiteit van de samenleving en houden we het ook nog een beetje leuk met elkaar? Voor dit soort vragen kun je Ben midden in de nacht wakker maken. Hij vertelt er graag en vaak over. Bijvoorbeeld over regels, waarvan er in zijn ogen veel te veel zijn. En over de rol van managers, die, als zij de professionals maar goed ondersteunen, een hele waardevolle bijdrage leveren aan de organisatie. Of over zin maken, en hoe belangrijk het is om het met elkaar over welke zin dat is.

Spreker Ben Kuiken gaat voor maatwerk
Elke organisatie is anders. Er bestaan dan ook geen standaard oplossingen en antwoorden voor iedereen. Met zijn lezingen en workshops probeert Ben Kuiken zo goed mogelijk in te spelen op de vragen van de mensen in de organisatie en waar zij samen naartoe willen. Wat past, op dit moment, en hoe willen de professionals die dagelijks in de frontlinie staan eigenlijk zelf hun werk invullen? Als je daarmee eenmaal samen aan de slag gaat, dan gaat organiseren vervolgens bijna vanzelf. Ben Kuiken heeft een kijkje mogen nemen in de keuken van verschillende vooruitstrevende organisaties, waaronder Semco, Buurtzorg, JAZO, Koekjesbakkerij Veldt, de gemeente Hollands Kroon en Kesselaar en Zn. Hij heeft geleerd dat geen enkele organisatie hetzelfde is, maar dat we veel van deze en andere voorbeelden kunnen leren.

 

Bekijk de lezingen van Ben Kuiken

    Organiseren – filosofie – zelfsturende teams – Aristoteles – regels – verandering – PRET – Socrates – nieuw organiseren – systemen – Nietzsche – organisatie – zin maken – managers – HR – generaties – professionals – vakmanschap – Gude – agile – creativiteit – Heraclitus – improvisatie – ontregelen – fouten – complexiteit – professionele ruimte – vertrouwen

     

    Lezing van spreker Ben Kuiken

    De organisatiefilosoof

    • Ben is ook in te huren als organisatiefilosoof. Als wat? Ja, precies, als vragensteller. Want laten we eerlijk zijn: is het niet een beetje gek zoals we bezig zijn in organisaties? Druk, druk, druk, maar waarmee eigenlijk? Papa, wat doe je op dat kantoor? Ja, probeer dat maar eens uit te leggen aan een kind van drie. Vergaderen, functioneringsgesprekken, bila’tjes… Leuk hoor, maar waartoe eigenlijk? Wat is de zin? Nou ja, dat dus. Over deze en vele andere vragen vertelt filosoof en ontregelaar Ben Kuiken (auteur van het boek De Zinmakers)
    • Inspirerende verhalen uit de geschiedenis van de filosofie en het dagelijks leven. Deze verhalen zullen je kijk op de wereld en je leven behoorlijk op z’n kop zetten, én je inspireren om (samen met anderen) zin te gaan maken. Want dat is toch wat mensen zijn: zinmakers. En ondertussen komen de grote filosofen voorbij. Plato, Aristoteles, Kant, Nietzsche, Gude, Descartes. Ik denk, dus ik werk.

     

    Lezing van spreker Ben Kuiken

    Fris kijken naar en anders denken over organisatievragen

    • Last van hardnekkige organisatievraagstukken? Werkdruk, gebrek aan controle, medewerkers die zich nauwelijks laten sturen en maar niet willen veranderen…
      Dan is het tijd voor de organisatiefilosoof.
    • In tegenstelling tot problemen in de materiële wereld worden de meeste organisatieproblemen veroorzaakt door de manier waarop we naar de (organisatie)- werkelijkheid kijken, erover praten en denken. Welke woorden gebruik je? Welke aannames zitten er onder de beelden die je van de situatie hebt? Zit je misschien gevangen in een groef van je eigen denken (of dat van anderen)?
    • De organisatiefilosoof helpt je om te ont-groeven en te ont-stroeven. Door te spelen met taal ontstaat er een zin die wellicht zin-voller voor je is dan de oude zin. Door je overtuigingen en aannames tegen het licht te houden ontstaat er ruimte in je hoofd en kan je probleem zomaar verdwijnen als sneeuw voor de zon. De organisatiefilosoof denkt niet mee, maar tegen.

     

    Lezing van spreker Ben Kuiken

    De Zinmakers

    • Deze lezing gaat over de toenemende complexiteit van de samenleving en organisaties en hoe we daarmee om kunnen gaan. Wat in elk geval niet helpt, is om alles dicht te regelen. Toch is dat wat je ziet gebeuren, tot frustratie van veel professionals in de zorg, het onderwijs, bij de politie et cetera.
    • Is er een alternatief, en hoe ziet dat eruit? Aan de hand van veel praktijkvoorbeelden, een vleugje filosofie en evolutieleer ga ik samen met het publiek op zoek naar nieuwe manieren van zin maken.

     

    Lezing van spreker Ben Kuiken

    Roll management samen met Rick Spann

    • Samen met organisatiekundige en musicoloog Rick Spann presenteert Ben Kuiken de kunst en kunde van nieuw organiseren. De wereld wordt steeds complexer. Zeggen we. En we knikken serieus naar elkaar. Maar wat betekent dat eigenlijk? En hoe ga je ermee om? De heren verdiepten zich in complexiteit en leiderschap en verbinden kunst en kunde met elkaar in een intrigerende show die ook nog ergens over gaat.
    • Hoe geef je mensen de ruimte om te experimenteren, zonder de controle en het overzicht te verliezen? Wat kunnen we leren van legendarische helden uit de wereld van de Blues, Jazz en Rock & Roll, zoals de Rolling Stones, Miles Davis en BB King? En hoe kom je uit de groef, en in de groove?

     

     

video spreker Ben Kuiken

Ben Kuiken.. Als je voor PRET bent

Bekijk de lezingen van Ben Kuiken

Referenties

Spreker hield zich prima aan de gegeven 'kaders'.

Willem Jan Oosterveen

Design Thinking

Design thinking is hot. Dat is natuurlijk leuk voor al die ontwerpers die eindelijk erkenning krijgen voor het mooie werk dat ze doen. Maar of het ook echt de problemen van organisaties gaat oplossen, is de vraag.

‘Heb jij al een training design thinking gevolgd? Moet je echt doen, joh, is leuk. Je bent gewoon eens op een hele andere manier bezig met je werk. Out of the box, lekker creatief, en je maakt het meteen visueel en tastbaar.’

En zo rollen we van de ene hype in de andere hippe werkvorm. Niet dat er veel mis is met een training design thinking. Moet je lekker doen; ik heb het ook gedaan. Het helpt altijd om eens op een andere manier met je werk bezig te zijn. Maar verwacht nou niet dat het in één klap al je problemen gaat oplossen. Of dat de afdeling voortaan echt op een andere manier gaat werken, en nu eindelijk eens naar de klant gaat luisteren.

Anders denken
Zo werkt het natuurlijk niet, met geen enkele training. Maar ik heb sterk de indruk dat de meeste trainingen design thinking nogal eenzijdig de nadruk leggen op het design, op een trucje, en te weinig aandacht hebben voor het ‘thinking’-aspect van design thinking. Het gaat niet om het ontwerp van een of ander leuk prototype, het gaat vooral om het (anders) denken over de probleemsituatie en de organisatie. Van een organisatiefilosoof had je waarschijnlijk weinig anders verwacht, maar ik word hierin gesteund door professor ‘design thinking’ Kees Dorst. Ook hij ergert zich aan de beperkte manier waarop design thinking veelal wordt opgevat en toegepast, voornamelijk als een verzameling trucs en technieken. Hij gebruikt daarom liever het begrip ‘frame creation’. Het verschil? ‘Frame creation richt zich niet op het genereren van oplossingen voor problemen, maar op het vermogen om nieuwe benaderingen voor de probleemsituatie zelf te creëren.’

Ander frame
De open, complexe en netwerkmatige problemen waar we in onze huidige samenleving en in moderne organisaties mee geconfronteerd worden, zijn niet meer op de oude manier op te lossen, schrijft Dorst in zijn boek Frame Innovation uit 2015. Ze vragen om een ander frame, een andere manier van kijken, denken en doen. In het model dat Dorst hiervoor presenteert, staan vooral de diep-menselijke thema’s centraal die een probleem van een andere context kunnen voorzien. Zo werd bijvoorbeeld in een project  van het Ministerie van VWS de vraag naar huisvesting voor geestelijk gehandicapten omgebogen van een zorgvraag (wat ze niet zelf kunnen) naar een vraag naar wat ze wel kunnen en hoe ze een bijdrage kunnen leveren aan de gemeenschap. En zo werden ook de problemen in een uitgaansgebied in Sydney aangepakt door het te framen als een festival, waar opgroeiende jongeren zich staande proberen te houden ten opzichte van hun leeftijdsgenoten.

Dergelijke andere frames vragen een frisse blik en een dwarse geest. Die zijn niet te leren in een workshop van een dag. Het zou jammer zijn als design thinking versmald zou worden tot een trucje, en dat de andere manier van kijken en denken verloren gaat in een of andere hippe trend. Want trends komen en gaan, anders denken, kijken en spreken wordt steeds belangrijker.

Ben Kuiken is organisatiefilosoof en schrijver. Hij werkt momenteel aan een boek over organisatiefilosofie: anders kijken, denken en spreken over organisatievraagstukken. Daar geeft hij lezingen en workshops over. Ook is hij in te huren als dwarsdenker en friskijker.

Voetbal is Simpel

Over regels volgen & Praktische wijsheid

‘Voetbal is simpel,’ zei de beste voetballer aller tijden, Johan Cruijff, eens. ‘Maar,’ zo voegde hij er aan toe, ‘het moeilijkste wat er is, is simpel voetballen.’ Wat wist hij dat wij niet weten. Met de kennis van nu zouden we zeggen dat voetbal een complex spelletje is. Je hebt namelijk te maken met 22 spelers (agents in de complexiteitstheorie) op een veld die allemaal strijden om een schaars goed, namelijk die ene bal. Die spelers beïnvloeden elkaar voortdurend; als de spits naar voren rent, loopt de verdediger met hem mee.  En als een speler de bal heeft, richt iedereen zich op hem. En daarnaast heb je natuurlijk nog een scheidsrechter, lijnrechters, coaches, een bank vol spelers die allemaal dolgraag op dat veld zouden willen staan en niet te vergeten de twaalfde man op de tribune of thuis voor de buis. En al deze ‘externe’ agents oefenen eveneens direct of indirect invloed uit op wat er op dat veld gebeurt. Als het team vorige week verloren heeft en het publiek begint al te fluiten bij de eerste de beste foute pass, dan zullen de spelers op het veld misschien bij een volgende pass minder risico’s nemen.

Dat alles maakt het spelletje voetbal uitermate complex. Want je kunt je nog zo goed voorbereiden op de wedstrijd, de tegenstander bestuderen, trainen op zoveel mogelijk verschillende spelsituaties, onderling afspraken maken wie wie dekt et cetera; uiteindelijk heb je geen controle op hoe de wedstrijd verloopt. Je weet namelijk niet wat de tegenstander doet. En bovendien kan een kleine gebeurtenis (een overtreding, een lucky shot, iets dat de trainer tegen een van de spelers zegt) de wedstrijd volledig doen kantelen. Deze onvoorspelbaarheid en oncontroleerbaarheid is een typisch kenmerk van complexiteit. Het is niet helemaal onvoorspelbaar, maar voorspelbaar-onvoorspelbaar tegelijk.

Gogme 

Hoe kan het dan dat Cruijff voetbal simpel noemde? Wat wist hij dat wij niet weten? We kunnen het hem niet meer vragen, maar wellicht kunnen we iets afleiden uit andere typische Cruijffiaanse uitspraken. Zoals: ‘Als wij de bal hebben, kunnen hun niet scoren.’ Ja, dat is logisch. Of deze: ‘Zonder de bal kun je niet winnen.’ Als het over simpel voetballen gaat, zei hij: ‘In voetbal is het simpel: je bent óf op tijd óf je bent te laat. Als je  te laat bent, moet je zorgen dat je op tijd vertrekt.’ Simpel voetballen heeft dus alles te maken met timing en zorgen dat je op het juiste moment op de goede plek staat. Maar wat is het juiste moment. ‘Als je een speler ziet sprinten, weet je dat hij te laat vertrokken is.’ Je moet dus op tijd vertrekken. Dat is inderdaad het moeilijkste dat er is, want wat is op tijd? Niet te vroeg, maar ook niet te laat; op tijd. Dat vraagt om spelinzicht, patronen kunnen herkennen, kunnen anticiperen op wat de tegenstander doet en twee stappen vooruit kunnen denken. Dat leer je niet door altijd alleen maar de instructies van een coach op te volgen en je puur aan je taak te houden. Dat leer je alleen maar door te experimenteren, door te pielen en te klungelen, bijvoorbeeld op een van de trapveldjes die Cruijff met zijn foundation overal ter wereld heeft neergelegd. Daar ontwikkel je gogme, zoals ze in Amsterdam zouden zeggen, en wat de Griekse filosoof Aristotels praktische wijsheid noemde.

Weten hoe je de regel kunt buigen

Praktische wijsheid (phronèsis) is het weten hoe te handelen in een specifieke situatie. Je moet de algemene regel zo weten te buigen dat hij past. Dit is ook de oorspronkelijke betekenis van het woord regel (kanón in het Grieks), dat in de tijd van Aristoteles een meetlat was die huizenbouwers op het eiland Lesbos gebruikten om onregelmatige vormen mee af te meten. ‘Knowing how to bend the rule’, zouden de Engelsen zeggen. Praktische wijsheid veronderstelt volgens Aristoteles allereerst dat je geleid wordt door de juiste doelen. Elke activiteit, elk werktuig, elk wezen heeft zijn eigen interne doel (telos), dat waar het voor bedoeld is. Een hamer is bedoeld om een spijker mee in de muur te slaan. Je kunt er ook iemands hersenen mee inslaan, maar dat is niet de bedoeling van een hamer. Onderwijs is bedoeld om (jonge) mensen op te leiden.

Natuurlijk moet een school ook zorgen dat er voldoende geld binnenkomt om de rekeningen te kunnen betalen, maar dat is niet het doel van onderwijs. Daarnaast vraagt praktische wijsheid om ervaring. Dat kun je alleen opdoen in de praktijk, door het te doen. Door te experimenten, te pielen en te klungelen. En door fouten te maken, want daarvan leer je het meest. Maar is er nog ruimte om fouten te mogen maken, of worden we er meteen op afgerekend? En durven we fouten nog te delen met collega’s, zodat ook zij ervan kunnen leren, of schuiven we ze liever onder het tapijt?

Een derde voorwaarde voor praktische wijsheid is volgens Aristoteles karakter: moed, rechtvaardigheid, zelfbeheersing, vastberadenheid. Volgens de deugdethiek van Aristoteles houden deze deugden het midden tussen twee uitersten, bijvoorbeeld moed tussen roekeloosheid en lafheid. Ook dit, het vinden van de gulden middenweg, vergt oefening en ervaring. Maar het vraagt ook nog iets anders, iets dat je zou kunnen omschrijven als een moreel besef of kompas. Je moet je kunnen inleven in anderen om in te kunnen schatten wat jouw keuzes voor de ander betekenen.

Logisch

Als je in deze moderne tijd huisarts bent, politieagent, leraar of leidinggevende, dan wordt van je verwacht dat je dagelijks keuzes maakt in complexe situaties. Een kenmerk daarvan is dat er geen goede of foute beslissing bestaat, alleen maar keuzes die goed of minder goed lijken te werken. Om goede keuzes te kunnen maken hebben we professionals nodig met praktische wijsheid. Er is alleen één probleem: regels en procedures eten praktische wijsheid voor ontbijt. Net als bij die voetballer: als die alleen maar de instructies van de coach moet opvolgen, wordt het nooit een slimme voetballer. Nooit een voetballer met gogme. Dus laten we eens kijken hoe we de regels en procedures zo kunnen buigen dat ze weer passen. Dat ze professionals weer gaan helpen in plaats van in de weg zitten.

Maar dat is logisch, zou ik zeggen.

Bekijk de lezingen van Ben Kuiken
Vrijblijvend informatie over Ben Kuiken

Snel informatie over tarieven en beschikbaarheid

  • This field is for validation purposes and should be left unchanged.

Of neem direct contact op:

Bel: +31 (0)20 241 57 30

Ben Kuiken geeft lezingen over de volgende onderwerpen